Obcy w domu. Wokół Marca ‘68

Projekt „Obcy w domu. Wokół Marca’68” to wspólny projekt TR Warszawa i Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN realizowany z okazji 50. rocznicy Marca’68. Jego celem jest wyłonienie najwartościowszych koncepcji spektakli/wydarzeń performatywnych, dla których punktem wyjścia będzie doświadczenie żydowskiego Marca’68. W lipcu 2017 w zamkniętym konkursie dla młodych twórców z obszaru sztuk performatywnych wyłoniono 5 projektów, które zostaną zaprezentowane w październiku 2017 roku w formie pokazów warsztatowych. Wybrane projekty zostaną rozwinięte i pokazane w dniach 8-11 marca 2018 podczas przeglądu w 50. rocznicę Marca’68, a co najmniej jeden z nich zostanie zrealizowany w postaci premiery jesienią 2018. W ostatnim finałowym etapie programu w ramach obchodów 50. rocznicy Marca’68 publiczności zaprezentowane zostaną trzy wybrane prace. Prezentacjom spektakli towarzyszyć będzie współorganizowana z Muzeum POLIN debata z udziałem świadków historii i ekspertów, zajmujących się Marcem’68 oraz projekcja filmów dokumentalnych o żydowskim doświadczeniu Marca’68.

 

 

14 października 2017, g. 19:00, 20:00 

NotFound: Structure of Virtual Freedom
pokaz, doświadczenie VR

twórcy: Maciej Gniady, Justyna Górowska, Marta Navrot, Eugeniusz Sinicyn, Jagoda Wójtowicz

Instalacja oraz wydarzenie performatywne, będące zarazem doświadczeniem VR (virtual reality), inspirowane wydarzeniami Marca '68, emigracją ludności żydowskiej, a także współczesnym kryzysem migracyjnym. Projekt oparty na idei wirtualnej osady, stanowi próbę wytworzenia immersyjnego środowiska VR jako przestrzeni wyrwanej ze szczeliny rzeczywistości, powstałej pomiędzy utraconą ojczyzną, a miejscem niematerialnego, wyobrażonego azylu. Dziewicza wyspa wirtualności staje się lądem wolnym od polityki wszystkich czasów i przestrzeni.

Uczestnicy wyposażeni w okulary VR przyjmują nową tożsamość i pod postacią sterowanego przez siebie awatara stają się częścią zdigitalizowanego środowiska. NotFound to próba wykreowania nowej platformy, wolnej od ograniczeń, podziałów, zależności i praw świata rzeczywistego, która  staje się polem dla badań nad mechanizmami konstruowania zbiorowej tożsamości, zarówno realnej jak i wirtualnej.

Na miejscu do dyspozycji widzów będzie ograniczona liczba zestawów okularów VR. Przestrzeń VR będzie również widoczna na ekranie i dostępna na urządzeniach elektronicznych: widzowie proszeni są o zabranie ze sobą na pokaz smartfonów, laptopów lub tabletów.

miejsce: TR Warszawa / Marszałkowska 8, duża scena
bilety: wstęp wolny

____________________________________________

15 października 2017, g. 18:00

4 tygodnie
pokaz

reżyseria: Aleksandra Jakubczak
dramaturgia: Krzysztof Szekalski 
wideo i światło: Ewa Łuczak
asystentka twórczyni wideo: Agata Rucińska
performerka: Sonia Roszczuk

4 tygodnie - tyle zazwyczaj dostawały osoby pochodzenia żydowskiego na wyjazd z Polski w czasie antysemickiej kampanii w 1968 roku. Bohaterką projektu jest młoda dziewczyna, żyjąca współcześnie w Warszawie. Nie ma pochodzenia żydowskiego ani żadnych udokumentowanych związków z żydowską kulturą. Nie może jednak przestać myśleć o tym, że mogłaby być młodą Żydówką wypędzoną z własnego kraju. Przeprowadza na sobie eksperyment: w ciągu czterech tygodni zamyka swoje życie w Polsce. Pozbywa się mieszkania, psa, rzeczy osobistych, żegna z przyjaciółmi, rodziną, rezygnuje z pracy, by wyjechać z kraju na zawsze. 

Twórców projektu interesuje zjawisko postpamięci związanej z losami Żydów w Polsce, a szczególnie z faktem wypędzenia ich w Marcu '68. Chodzi o przywłaszczanie przeszłych doświadczeń przez reprezentantów następnych pokoleń. Szczególnie ciekawa jest postpamięć osób z młodej generacji, które nie tylko nie doświadczyły wydarzeń marcowych bezpośrednio, ale nie mają żadnych udokumentowanych korzeni żydowskich. Nakładając na siebie żydowską traumę, próbują zadośćuczynić cierpieniu, które stało się udziałem polskich Żydów. W jaki sposób kolektywna pamięć może pracować w każdym z nas i jakie narracje tworzyć? Do czego może prowadzić pielęgnowanie cudzego doświadczenia? Jaki ma sens identyfikacja z ofiarami? Czy można odkupić niezawinione winy?

miejsce: TR Warszawa / Marszałkowska 8, sala warsztatowa
bilety: wstęp wolny 

____________________________________________

21 października 2017, g. 20:30 

Second-hand '68
pokaz

reżyseria, dramaturgia: Patrycja Kowańska
przestrzeń, kostiumy: Paula Grocholska
performerzy: Magdalena Fejdasz, Karol Kubasiewicz, Agata Woźnicka
współpraca koncepcyjna: Bartosz Ostrowski

Po blisko 50 latach od wydarzeń marcowych Muzeum POLIN odnalazło zapomniany drewniany kontener - jeden z tzw. „liftów”, do którego emigrujący z Polski Żydzi zmuszeni byli pakować swój dobytek. Trójka performerów w roli kustoszy oficjalnie otworzy skrzynię i zbada jej zawartość w obecności widzów. Co stało się z rzeczami, które trafiły do środka pół wieku temu? 

Second-hand '68 to projekt instalacji performatywnej, której podstawę stanowi praca z obiektem. Umieszczone w skrzyni przedmioty to pretekst do analizy zjawiska emigracji – tej sprzed 50 lat i obecnego kryzysu uchodźczego. Gdzie leżą ich punkty wspólne? Dlaczego te wydarzenia są wypierane ze świadomości zbiorowej? Materiał dla twórców stanowią anonimowe relacje świadków historii Marca’68, współczesne reportaże ukazujące rzeczywistość emigrantów i uchodźców, a także doświadczenia własne związane z funkcjonowaniem tematu migracji w dyskursie publicznym i rozmowach prywatnych. Znajdująca się w centrum przestrzeni skrzynia z przedmiotami emigrantów staje się czarną skrzynką pamięci - prowokuje pytania, domaga się odpowiedzi, zbliża nas do doświadczenia.

miejsce: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, ul. Anielewicza 6, galeria G9
bilety: wstęp wolny

____________________________________________

22 października 2017, g. 16:00 

Juden (R)aus Arras
pokaz

reżyseria: Jędrzej Piaskowski
dramaturgia: Hubert Sulima
kostiumografka: Hanka Podraza
obsada: Jan Dravnel, Rafał Maćkowiak, Sebastian Pawlak

Projekt "Juden (r)aus Arras" to teatralna fantazja odnosząca się do wielowiekowej historii i kultury Żydów w Polsce. Inspiracją są wydarzenia Marca’68 oraz powieść Andrzeja Szczypiorskiego "Msza za miasto Arras", będąca parabolą wypadków marcowych. Historyczne fakty i literacka fikcja łączą się w historii niepełnosprawnego umysłowo chłopca, który w obliczu antysemickiej nagonki zostaje zmuszony do konfrontacji ze swoim żydowskim pochodzeniem oraz koniecznością wyjazdu z Polski. Aby przetrwać opresję, przetwarza wrogą rzeczywistość w baśń.

Głównym tematem projektu jest figura Żyda, obecna w polskiej pamięci zbiorowej. Nakładające się plany czasowe tworzą baśniową rzeczywistość polsko-żydowskiego uniwersum, w którym Władysław Gomułka i uchodźcy marcowi spotykają się m.in. z Kazimierzem Wielkim i Esterą, średniowiecznymi rycerzami, chasydami z Kresów, Saulem Wahlem - jednodniowym królem Polski, czy postaciami Żydów i ich pogromowych oprawców z XV i XVII wieku. Twórcy chcą zadać pytanie o naturę i mechanizmy pogromu, a także o granice poprawności wobec tematów żydowskich, obowiązujące w dzisiejszej debacie publicznej.

miejsce: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, ul. Anielewicza 6, audytorium
bilety: wstęp wolny

____________________________________________

22 października 2017, g. 19:00 

sześć osiem
pokaz

reżyseria: Grzegorz Jaremko
dramaturgia: Łukasz Wojtysko
wideo: Ewa Polska
występują: Maciej Grubich, Lena Schimscheiner, Konrad Wosik

W marcu 1968 roku posłowie koła „Znak” wraz z pisarzem Jerzym Zawieyskim jako jedyni działacze polityczni PRL stanęli w obronie studentów pobitych przez milicję. Miesiąc później Zawieyski wygłosił jeszcze jedno przemówienie, w którym wstawił się za represjonowanymi studentami i Stefanem Kisielewskim, pobitym przez „nieznanych sprawców”. I prosił z mównicy sejmowej, by z „bycia Polakiem” nie wykluczać nikogo. 

„ale kim tak naprawdę był @@@@@zawieyski, żeby coś takiego mówić? był posłem na sejm, ale kim jeszcze???!!! prawda jest taka, że ś.p.  poseł j. zawieyski był!!!!!!! katolikiem. członkiem komunistycznego rządu. prezesem klubu inteligencji katolickiej i czynnym homoseksualistą. był też żydem z tzw. pochodzenia. postacią o zbyt wielu kochankach i zbyt wielu twarzach. Tożsamościowa żydo-ciota o niemożliwych do pogodzeniach elementach!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! czy taki ktoś powinien być bohaterem spektaklu o wydarzeniach  marcowych? czy takiego bohatera nie lepiej usunąć??? wymienić na innego, wręczyć mu paszport i zaprosić, jak obcego, do wyjazdu?”

Twórcy sześć osiem odnoszą się do Marca ’68, ale nie będą rekonstruować politycznego kalendarium, protestów studenckich, ani też odtwarzać biografii Jerzego Zawieyskiego. W tamtej historii ich uwagę zwraca przede wszystkim handel tożsamościami i sprawnie działający mechanizm wykluczania, wypierania i zapominania.

miejsce: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, ul. Anielewicza 6, Klubokawiarnia
bilety: wstęp wolny

 

____________________________________________

Partnerami projektu "Obcy w domu. Wokół Marca '68" są: